Je opent thuis een pak melk dat nog twee weken houdbaar zou moeten zijn, maar het is al zuur. Of je ontdekt schimmel op een brood dat je vandaag hebt gekocht. Erger nog: je krijgt een allergische reactie omdat een allergeen niet op het etiket vermeld stond. Wat zijn je rechten bij bedorven, verlopen of onveilige voedingsmiddelen? In dit artikel leggen we het uit.
Je rechten bij een bedorven product
Wanneer je een product koopt dat niet deugt — beschimmeld, bedorven of verlopen — dan voldoet het product niet aan de koopovereenkomst. Op grond van artikel 7:17 BW (conformiteitseis) heb je recht op:
- Vervanging: Een nieuw, deugdelijk product
- Geld terug: Terugbetaling van de aankoopprijs
- Schadevergoeding: Als je schade hebt geleden (bijv. ziektekosten) door het ondeugdelijke product
In de praktijk zullen de meeste supermarkten zonder problemen een bedorven product vervangen of je geld teruggeven. Neem het product en je kassabon mee naar de servicebalie.
Verlopen producten in het schap
Er is een belangrijk verschil tussen twee soorten datumvermeldingen:
- "Te gebruiken tot" (TGT): Dit is een uiterste consumptiedatum, verplicht voor bederfelijke producten zoals vlees, vis en zuivel. Na deze datum mag het product niet meer verkocht worden en is consumptie een gezondheidsrisico.
- "Ten minste houdbaar tot" (THT): Dit is een kwaliteitsdatum. Na deze datum is het product mogelijk minder fris maar niet per se onveilig. Supermarkten mogen producten na de THT-datum nog verkopen, mits dit duidelijk wordt aangegeven.
Het verkopen van producten na de TGT-datum is een overtreding van de Warenwet en kan gemeld worden bij de NVWA.
Allergenen: verplichte etikettering
Op grond van de Europese Verordening 1169/2011 (voedselinformatie aan consumenten) moeten de 14 belangrijkste allergenen duidelijk op het etiket vermeld staan. Dit betreft onder andere:
- Gluten, schaaldieren, eieren, vis, pinda's, soja
- Melk (lactose), noten, selderij, mosterd, sesamzaad
- Zwaveldioxide (sulfieten), lupine, weekdieren
Ontbreekt een allergeen op het etiket en krijg je hierdoor gezondheidsklachten, dan is de producent aansprakelijk op grond van productaansprakelijkheid (art. 6:185 BW). Je kunt schadevergoeding eisen voor medische kosten en andere schade.
Voedselveiligheidsincidenten melden
Bij ernstige voedselveiligheidsproblemen kun je een melding doen bij de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit):
- Wanneer melden: Bij vreemde voorwerpen in voedsel, voedselvergiftiging, ontbrekende allergenenwaarschuwingen, ernstige hygiëneproblemen in de supermarkt
- Hoe melden: Via het meldformulier op nvwa.nl of telefonisch via het NVWA-loket
- Wat de NVWA doet: De NVWA kan een inspectie uitvoeren, het bedrijf waarschuwen, een boete opleggen of een productterugroeping gelasten
Productterugroepingen
Soms roept een producent of supermarkt een product terug vanwege een veiligheidsprobleem. Dit kan zijn wegens besmetting (Listeria, Salmonella), verkeerde etikettering of vreemde voorwerpen. Bij een terugroeping:
- Check regelmatig de NVWA-website voor actuele waarschuwingen
- Lever het product in bij de supermarkt — je krijgt je geld terug, ook zonder kassabon
- Consumeer het product niet; gooi het bij twijfel weg
Hoe dien je een klacht in?
- Bewaar het product en de bon — Maak foto's van het product, het etiket en de houdbaarheidsdatum. Bewaar het product (eventueel in de vriezer) als bewijs.
- Ga terug naar de supermarkt — Neem product en bon mee. De meeste supermarkten lossen het direct op met vervanging of geld terug.
- Meld het schriftelijk — Als de supermarkt niet meewerkt: stuur een schriftelijke klacht naar de klantenservice van het hoofdkantoor.
- Meld het bij de NVWA — Bij voedselveiligheidsproblemen: maak een melding bij de NVWA.
- Bij gezondheidsschade — Raadpleeg je huisarts en bewaar alle medische documentatie. Schakel bij ernstige schade een letselschadeadvocaat in.
Schadevergoeding bij voedselvergiftiging
Als je ziek wordt door een onveilig product, kun je de producent aansprakelijk stellen op grond van productaansprakelijkheid (art. 6:185-193 BW). Je moet aantonen dat:
- Het product gebrekkig was (bijv. besmet met bacteriën)
- Je schade hebt geleden (medische kosten, inkomensverlies)
- Er een causaal verband is tussen het gebrek en je schade
De bewijslast voor het gebrek ligt bij jou als consument, maar het bewijs hoeft niet wetenschappelijk waterdicht te zijn. Medische verklaringen, het bewaarde product en foto's zijn belangrijke bewijsmiddelen.
Veelgestelde vragen
Mag een supermarkt producten verkopen die over de THT-datum zijn?
Ja, bij een THT-datum (ten minste houdbaar tot) mag dat, mits het product nog veilig is en de supermarkt dit duidelijk aangeeft (bijv. met korting). Bij een TGT-datum (te gebruiken tot) mag het product absoluut niet meer verkocht worden.
Ik heb geen kassabon meer. Kan ik toch reclameren?
Ja. Een bankafschrift of pinbetaling kan als aankoopbewijs dienen. Bij voedselveiligheidsproblemen accepteren supermarkten doorgaans ook klachten zonder bon.
Mijn kind is ziek geworden van een product. Wat moet ik doen?
Ga direct naar de huisarts en bewaar het product en de verpakking als bewijs. Doe een melding bij de NVWA en maak foto's. Bij ernstige gezondheidsschade kun je de producent aansprakelijk stellen; raadpleeg het Juridisch Loket voor advies.
Waar vind ik actuele productterugroepingen?
Op de NVWA-website worden alle actuele veiligheidswaarschuwingen en productterugroepingen gepubliceerd. Je kunt je ook aanmelden voor e-mailnotificaties.